facebook

Luca Francesconi

image

Luca Francesconi, ur. 1956 w Mediolanie. W Konserwatorium w Mediolanie ukończył studia pianistyczne oraz kompozytorskie (pod kierunkiem Azio Corghiego), które kontynuował u Karlheinza Stockhausena (w Rzymie) i Luciana Beria (w Tanglewood). W Bostonie studiował jazz. W latach 1981-84 pracował jako asystent Luciana Beria. W 1990 r. założył w Mediolanie Agon Acustica Informatica Musica – centrum badań muzycznych z wykorzystaniem nowych technologii. W tym samym roku stał się objawieniem Międzynarodowych Letnich Kursów Nowej Muzyki w Darmstadt, odrzucając panujący tam akademicki model twórczości.

Jego kompozycje uzyskały szereg międzynarodowych nagród i odznaczeń, m.in. Kranichsteiner Musikpreis (Darmstadt, 1990), Prix Italia za utwór radiowy do tekstów Umberta Fioriego Ballata del rovescio del mondo (1994) oraz Siemens Prize za całokształt twórczości (Monachium, 1994).

Dziś jest twórcą około 100 dzieł – utworów solowych, kameralnych, orkiestrowych, oper, kompozycji multimedialnych – w większości zamówionych i wykonywanych przez wiodące zespoły i orkiestry, takie jak Ensemble Intercontemporain, ASKO, Arditti Quartet, Ensemble Modern, musikFabrik, Gewandhausorchester w Lipsku, Orkiestra Filharmoniczna Radia France, London Sinfonietta, BBC Symphony, Philharmonia, Orkiestra Filharmoniczna La Scali, Orkiestra RAI, Orkiestra Akademii Santa Cecilia, Los Angeles Philharmonic, San Francisco Symphony. Realizował zamówienia kompozytorskie wielu instytucji muzycznych, m.in. IRCAM, radiofonii włoskich i niemieckich (SWR w Baden Baden, SDR, WDR). Współpracował z takimi dyrygentami, jak Peter Eötvös, Riccardo Muti, Jukka-Pekka Saraste, Sylvain Cambreling, Susanna Mälkki, Mariss Janssons.

Jego opery wystawiane były w LaMonnaie w Brukseli, (Ballata, reż. Achim Freyer), na Holland Festival w Amsterdamie (Gesualdo Considered as a Murderer, reż. Giorgio Barberio Corsetti), w Piccolo Teatro (Buffa Opera) i La Scala w Mediolanie (Quartett). Skomponował wiele dzieł przeznaczonych dla radia jako medium idealnego dla realizacji jego idei „teatru wyobraźni”, w tym pięć oper radiowych dla RAI. Wykorzystywał nowe technologie i multimedia, m.in. w wideo-operze Striàz (we współpracy ze Studiem Azzuro) i w Lips, Eyes …Bang na (na zamówienie Nieuw Ensemble i STEIM w Amsterdamie).

Jego muzyka wokalno-instrumentalna z użyciem elektroniki obejmuje: Etymo na sopran, orkiestrę kameralną i elektronikę (do tekstów Baudelaire’a), cykl trzech utworów na instrumenty solowe i live electronics Animus, zamówiony przez IRCAM i ZKM, czy Sirene/Gespenster na cztery chóry żeńskie, perkusję, instrumenty dęte i elektronikę, zrealizowany we współpracy WDR, ASKO i IRCAM. Wielkie formy wokalno-instrumentalne reprezentują w jego twórczości utwory takie, jak Terre del rimorso napisane dla festiwalu Muzyka w Strasbourgu w 2001 i wykonane przez zespoły SWR pod dyrekcją Petera Eötvösa, czy dramatyczne oratorium Terra (2011) powstałe dla uczczenia zjednoczenia Włoch.

Do jego najwybitniejszych utworów na wielką orkiestrę należą: Wanderer, pisany dla Orkiestry Filharmonicznej La Scali pod dyrekcją Riccardo Mutiego, oraz Cobalt, Scarlet, skomponowany na zamówienie Marissa Janssonsa dla Filharmonii w Oslo (obecny w repertuarze takich orkiestr, jak Los Angeles Philharmonic,  San Francisco Symphony, Gewandhausorchester w Lipsku, BBC Symphony, Orkiestra Filharmoniczna Radia France).

Regularnie wykonywane są także jego cztery kwartety smyczkowe, pisane z myślą o Arditti Quartet, oraz dwa koncerty skrzypcowe dla Irvine’a Arditti: Riti Neurali i Body Electric. Na zamówienie RAI i jej Narodowej Orkiestry Symfonicznej, z myślą o Anssi Karttunenie napisał koncert na wiolonczelę i orkiestrę Rest – Luciano Berio in memoriam (2003), a dla Håkana Hardenbergera Koncert na trąbkę „Hard Pace” (2008).

Luca Francesconi jest także bardzo aktywny jako dyrygent. W ostatnich 25 latach wykładał na wielu uczelniach we Włoszech, Holandii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, prowadził klasy mistrzowskie na całym świecie. Obecnie jest profesorem i szefem wydziału kompozycji w Wyższej Szkole Muzycznej w Malmö. W latach 2008-2011 był dyrektorem artystycznym sekcji muzycznej Biennale w Wenecji i dyrektorem artystycznym festiwalu Ultima. Od 2012 jest profesorem-rezydentem Fundacji Gulbenkiana i Academii Achantes w IRCAM w Paryżu. W 2013 został kompozytorem-rezydentem Casa da Música w Porto. Jego opera Quartett, oparta na sztuce o tym samym tytule Heinera Müllera, będzie wystawiona w tym roku aż w pięciu ośrodkach – Cité de la Musique w Paryżu, na otwarcie Holland Festival w Amsterdamie, w Casa da Música w Porto, na festiwalu Muzyka w Strasbourgu i w operze w Lille.

Jego muzyka jest syntezą różnych stylów i źródeł, w tym twórczości elektroakustycznej, jazzu, rytmów afrykańskich bębnów, tradycyjnych włoskich pieśni, korzeni opery. Kompozytor precyzyjnie kontroluje jej „napięcia semantyczne” – nieuchwytne a jednak obecne w każdym materiale dźwiękowym konotacje historyczne i fizjologiczne. Nie jest to jednak postawa postmodernistyczna. Francesconi, łącząc muzyczną erudycję z bezpośrednim doświadczeniem, sztukę z psychologią i analizą postrzegania, tworzy nowy, oryginalny język muzyczny – klarowny i plastyczny.

Bardzo ważne jest znalezienie jasnych idei, które – po całej złożoności awangardy – nie byłyby rezygnacją z fantastycznej siły tego, co przyniósł miniony wiek. Coraz bardziej potrzebujemy prostych elementów – mówi Francesconi.

jg
Luca Francesconi o muzyce Witolda Lutosławskiego