facebook

NOSPR

image

Orkiestra powstała w 1935 roku w Warszawie jako Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia. Założył i prowadził ją do września 1939 roku Grzegorz Fitelberg. W 1945 orkiestrę reaktywowano w Katowicach. Jej pierwszym powojennym dyrygentem był Witold Rowicki, który w 1947 roku ustąpił miejsca Grzegorzowi Fitelbergowi. Po śmierci Fitelberga w 1953 zespołem kierował Jan Krenz, a następnie Bohdan Wodiczko, Kazimierz Kord, Tadeusz Strugała, Jerzy Maksymiuk, Stanisław Wisłocki, Jacek Kaspszyk (dwukrotnie), Antoni Wit, Gabriel Chmura. Od roku 2012 dyrektorem artystycznym i I dyrygentem jest Alexander Liebreich. Obecnie patronat nad orkiestrą sprawuje plejada polskich dyrygentów – pierwszym dyrygentem gościnnym NOSPR-u jest Stanisław Skrowaczewski, dyrygentem honorowym – Jan Krenz, a doradcą artystycznym – Jerzy Semkow.

Orkiestra zmieniała swoje nazwy – najpierw występowała w Warszawie jako Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia (1935-1939), potem już w Katowicach jako Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia (1947-1968), następnie Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia i Telewizji (1968-1994), przez moment wróciła do nazwy Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia (1994-1999), by od 1999 uzyskać status orkiestry narodowej.

Związki orkiestry z Witoldem Lutosławskim są różnorodne i niezwykle długie. To w czerwcu 1939 Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia pod batutą Grzegorza Fitelberga dokonała premiery Wariacji symfonicznych kompozytora – utworu, który Lutosławski uważał za swój faktyczny kompozytorski debiut. Po wojnie orkiestra, również pod batutą Fitelberga, wzięła udział w pierwszych wykonaniach jego I Symfonii (6.04.1948), Małej suity (w wersji na orkiestrę symfoniczną, 20.04.1951) oraz Tryptyku śląskiego (2.12.1951). Z kolei pod batutą Jana Krenza orkiestra przedstawiła po raz pierwszy Muzykę żałobną (26.03.1958) i wersję orkiestrową Pięciu pieśni do słów Kazimiery Iłłakowiczówny (22.09.1960). W latach późniejszych, gdy w premierach dzieł symfonicznych Lutosławskiego występowały zamawiające je najlepsze orkiestry światowe, NOSPR prezentował bardzo często pierwsze polskie wykonania tych utworów – pod batutą kompozytora (np. wykonanie całości II Symfonii, 9.06.1967) lub swoich aktualnych dyrektorów (np. Antoniego Wita w przypadku IV Symfonii – 23.05.1993).

Witold Lutosławski z okazji trzydziestolecia orkiestry napisał specjalny tekst poświęcony swoim związkom z zespołem. Wspominał, że „zimnym prysznicem” był dla niego opanowany przez Grzegorza Fitelberga protest muzyków orkiestry przy pracy nad premierą I Symfonii – „późniejsze lata zatarły jednak w dużym stopniu to, co niemiłe. Dziś z radością i dumą mogę powiedzieć, że to, czego doznałem od naszej wspaniałej radiowej orkiestry, to przede wszystkim dowody życzliwości, solidarności i uznania, które niezwykle sobie cenię. Ale byłoby niesprawiedliwością i niewdzięcznością ograniczyć się do tych kilku słów. Wielkiej Orkiestrze Symfonicznej Polskiego Radia i Telewizji zawdzięczam wiele wspaniałych przeżyć” – dalej wymieniając premierę Muzyki żałobnej, pracę z orkiestrą nad swoimi dziełami czy swój monograficzny koncert z orkiestrą w roku 1971 roku na festiwalu w Grazu.

Orkiestra w swoim repertuarze ma wszystkie dzieła orkiestrowe kompozytora. Wielokrotnie nagrywała je na płyty. W katalogu EMI oraz Polskich Nagrań odnajdziemy szereg nagrań kompozytora dyrygującego orkiestrą. Z kolei pod dyrekcją Antoniego Wita dla firmy Naxos zespół nagrał wszystkie dzieła orkiestrowe Witolda Lutosławskiego. Na dziewięciu płytach wraz z orkiestrą wystąpili m.in.: Olga Pasiecznik, Andrzej Bauer, Piotr Paleczny, Krzysztof Bąkowski czy chór Camerata Silesia.

9 lutego 2014 w Warszawie w czasie festiwalu Łańcuch XI, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach otrzymała Medal Roku Lutosławskiego za wybitny wkład w upowszechnienie muzyki i wiedzy o kompozytorze.

sw