facebook

Bukoliki

image
części:
  1. Allegro vivace
  2. Allegro sostenuto, poco rubato
  3. Allegro molto
  4. Andantino
  5. Allegro marciale
obsada: fortepian
dedykacja: Zbigniew Drzewiecki
data powstania: 1952
informacje dotyczące prawykonania
data: 1953
soliści: Witold Lutosławski
wydanie: PWM, PWM(2), PWM(3), Chester Music
obsada: dwie altówki
data powstania: 1962
informacje dotyczące prawykonania
data: 1970
soliści: Stefan Kamasa
wydanie: PWM, Chester Music
autor transkrypcji: Bogusława Hubisz-Sielska
obsada: altówka i fortepian
wydanie: PWM

Bez wątpienia Witold Lutosławski był pianistą sprawnym. Świadczy o tym, choćby program dyplomowego koncertu wieńczącego studia pianistyczne w Konserwatorium Warszawskim. Mimo dobrze zapowiadającej się kariery Lutosławski od dawna zapowiadał, że nade wszystko pragnie być kompozytorem.

Aliści powojenny czas nie była dla twórców łaskawy. W krajach wobec Związku Radzieckiego totumfackich święciła triumfy koncepcja sztuki socrealistycznej, w Polsce od końca lat czterdziestych z zapałem głoszona przez Ministra Kultury Włodzimierza Sokorskiego. Decydenci partyjni wymuszali wśród kompozytorów określoną postawę estetyczną: postulowano czerpanie z folkloru i pisanie utworów „przyjaznych” szerokiej publiczności, pozbawionych awangardowej progresywności.

I tylko wielkie talenty potrafiły łączyć wymagania władz z prawdziwą kreatywnością, zwracając się w stronę popularnego od lat dwudziestych XX wieku neoklasycyzmu, mocno nasączonego folklorem. Przykładem – Bukoliki Witolda Lutosławskiego. Pięć miniatur dla dzieci opartych na ludowych melodiach kurpiowskich dedykowane Zbigniewowi Drzewieckiemu. Fitelberg tak oceniał te drobiazgi: „Słuchajcie!– to mistrz prawdziwy, takiego nie było u nas od dawna! Szymanowski pewnie, że był wielki – ale takiego rzemiosła jak Lutosławski nie miał – zapewniam was! Na to trzeba się urodzić muzykiem!”.

Cykl powstał na zamówienie Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w 1952 roku.

Kompozytor nazwał poszczególne ogniwa cyklu włoskimi określeniami tempa: Allegro vivace, Allegretto sostenuto, Allegro molto, Andante i Allegro marziale. Podstawowym materiałem melodycznym, skrzętnie ukrytym za oryginalnym opracowaniem, były melodie kurpiowskie ze zbiorów księdza Władysława Skierkowskiego.

Nieparzyste części charakteryzują się szybkim tempem, rytmiczną witalnością i melodykę ledwie odwołującą się do folklorystycznego pierwowzoru. Surowo pobrzmiewające od czasu do czasu puste kwinty w częściach skrajnych kontrastują z wyrafinowanym opracowaniem harmonicznym części wolnych. Niemal impresjonistyczna faktura, powolna narracja i swoiste energetyczne zawieszenie wieszczą tam już niezwykłą kolorystyczną wrażliwość kompozytora.

Dość prosta faktura, choć niepozbawiona nowatorskich rozwiązań kompozytorskich oraz niewysokie wymagania wykonawcze, określiły przeznaczenie kompozycji. Obok Melodii ludowych (1945), Trzech utworów dla młodzieży (1953) oraz Miniatury na dwa fortepiany (1953), Bukoliki tworzą wdzięczny materiał pedagogiczny dla młodych pianistów. Cykl został prawykonany przez kompozytora w Warszawie w grudniu 1953 roku.

dc